Onze 3 breinen

2.2 Onze 3 breinen

driebreinen

2.2.1 De drietraps-opbouw van je brein

Volgens MacLean is het menselijk brein het resultaat van een lange evolutie, waarin 3 breinen zijn ontwikkeld.

Hij beschrijft deze drie breinen waarover wij mensen allemaal beschikken. Namelijk het reptielenbrein, het zoogdierenbrein en het menselijk brein, de neo cortex.

De opbouw van je brein kan dan ook vergeleken worden met een appartementencomplex. Het is een proces van de evolutie, waar eerst een basisbrein is ontstaan en na verloop van tijd het zoogdierenbrein en menselijk brein bovenop of vanuit zijn ontwikkeld. Dit is door de miljoenen jaren heen tot stand gekomen. Met als laatste resultaat ons huidige brein, wat het meest jonge onderdeel van de drie is. Tegelijkertijd is het  oudste deel daarvan, ons reptielenbrein. Die het fundament is van ons driedelig brein.  Het is het hersendeel waarop we terugvallen voor onze oerinstincten. De drang tot overleving en voortplanting. Dat is ook de reden dat dit deel als eerste door mij beschreven zal worden. Elk opvolgend deel is in evolutionaire zin de aanvulling of upgrade op de vorige.

2.2.2 Het Reptielenbrein

Het reptielenbrein is waarschijnlijk 500 miljoen jaren geleden tot stand gekomen. Wat een ruime schatting is en niet op vaste wetenschap is gebaseerd. Dit brein is het fundament, de basis en staat voor behoud en overleving. Het reptielenbrein is om deze reden een uiterst snel, primair en basaal werkend brein. Het is verantwoordelijk voor het voortbestaan van je lichaam en alles wat daarmee te maken heeft.

stock-photo-brainstem-brain-stem-lateral-view-posterior-part-of-the-brain-adjoining-and-structurally-214509991

Je reptielenbrein treed namelijk in werking bij gevaarlijke situaties en neemt je voor zolang het gevaar aanwezig is grotendeels over, de vecht/vlucht reactie. Het is het onbewuste deel van onze hersenen, het automatisme. Het is daardoor metaforisch gezien een automatisch mechanisch systeem. Die gericht is op het korte-termijn behoudt.

Het reptielenbrein is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het automatisch regelen van onze ademhaling, bloedsomloop, hartslag en de temperatuurregeling. Iets waarover een dier of mens niet na hoeft te denken. Het reptielenbrein neemt dit helemaal voor zijn rekening.

Daarnaast regelt het breindeel ook de mens zijn overlevingsinstincten, zoals het instinct om voedsel, onderdak en bescherming te vinden of bijvoorbeeld een partner om zich mee voort te planten.

Het is het primitieve overlevingsbrein waarop de mens zijn fundament rust. De bescherming van het lichaam. Daarnaast is het een brein wat constant alert is. Door het spotten van mogelijk gevaar, is het in staat om je als mens zo goed mogelijk te beschermen, om je uit een benarde positie te helpen. Het is van levensbelang. Helemaal als je terecht komt in een situatie van leven of dood. Het reactievermogen van dit brein is dan ook erg snel en direct.

Intro tot irreele gevaren en het reptielenbrein

Zoals straks ook uitgebreider zal worden beschreven in dit hoofdstuk, zijn de 3 breindelen allemaal in samenwerking met elkaar. Je hebt als persoon elk breindeel nodig om voor zover mogelijk optimaal te leven. Het is van vitaal belang.

Toch kan het voorkomen dat er door bijvoorbeeld irreële angsten, onnodig gebruik gemaakt wordt van het reptielenbrein. Wat bijvoorbeeld resulteert in onnodige vecht en vlucht reacties, terwijl er niet daadwerkelijk gevaar is. Op het moment dat je als persoon een bepaalde situatie niet meer aankan wegens teveel prikkels en te veel impulsen, zal je sneller terugvallen op het zoogdieren en reptielenbrein. Dit kan onze perceptie op de werkelijkheid negatief beïnvloeden. De realistische kijk op de wereld wordt daarbij vertroebeld.

Hoe meer we in het reptielendeel van het brein leven, hoe meer het korte termijn denken is geactiveerd, we ons richten op dominantie, controle over de situatie/omgeving, op voortplanting, het ego, lusten, fysieke uitbuiting, impulsiviteit, het angstig zijn en niet rationeel.

2.2.3 Het zoogdierenbrein

Na het reptielenbrein, heeft de mens in zijn evolutie een upgrade gehad in de vorm van een nieuw hersendeel, deze is in de loop van miljoenen jaren door en door ontwikkeld tot wat nu het zoogdierenbrein genoemd wordt.

brain-40356_960_720

Dit brein zorgt voor conformisme, groepsgevoel, connectie met anderen, emoties, oftewel de binding/samenhang met andere soortgenoten, wat resulteerde in een vergevorderde vorm genoemd de sociale maatschappij.

Het zoogdierenbrein ofwel limbisch brein speelt dan ook een belangrijke rol bij emotionele reacties die met overleven te maken hebben. Het limbische brein ontvangt namelijk impulsen vanuit het reptielenbrein en werkt deze informatie uit. Deze evolutionaire ontwikkeling gaf het zoogdier meer opties dan het reptiel en verhoogde daarom de overlevingskansen van zoogdieren.

Vanuit het zoogdierenbrein wordt er sterk gereageerd op beloningen, straffen en richt men zich sterk op conformisme en daarmee imitatie. Dit brein is dan ook sterk gericht op groepsbinding. Het zoogdierenbrein laat zien dat we soms anderen nodig hebben om te kunnen overleven en dat onze soort alleen kan voortbestaan als we ons nageslacht beschermen. Het zorgen voor en de bescherming van nageslacht heeft een grotere kans wanneer het zoogdier in een groep opgroeit.

Kwaliteiten van het limbisch brein:

Het limbisch brein is richting perfectie gemaakt en geeft ons de mogelijkheid met elkaar contact te leggen, te bonden, liefde te voelen, het lachen, huilen, het samenwerken en daarmee een grotere kans tot overleven.

Het zijn  juist de kwaliteiten en het leven vanuit dit brein die mede bepalen of wij succesvol zijn, als mens in een groep en als lid van de gemeenschap. Het is de emotionele fabriek van onze hersenen, ook wel het Limbisch Systeem genoemd. Dit deel screent en toetst alle zintuiglijke informatie, die via de 5 zintuigen binnenkomt. Deze 5 zintuigen zijn ons zicht, het voelen, proeven, horen en ruiken. Het screent de ontvangen informatie van de zintuigen met eerder opgeslagen herinneringen en overtuigingen, gebaseerd op positieve en negatieve ervaringen.

Het limbische brein kan je dan ook door eerder meegemaakte situaties sturen naar een bekende route. Die voor jou als positief of negatief wordt ervaren. Dat komt omdat er sprake is van herinneringen, van emotionele afdrukken in je brein. Herkenbare of vergelijkbare situaties die je nu meemaakt zullen door het brein in lijn worden gebracht met je oude ervaringen. Hoe meer je onder invloed bent van emoties en automatismen, hoe eerder je dezelfde situaties mee gaat maken en in een vicieuze cirkel blijft. Voor de één zal dit iets positiefs oproepen, voor de ander juist iets negatiefs. Het zoogdierenbrein is een epicentrum van deze emoties, die bij bijvoorbeeld een eerder meegemaakt trauma automatisch bij iets vergelijkends eenzelfde reactie op zal roepen. Van afwijzing, angst, spanning tot het gevoel van vluchten of vechten. Dit alles is afhankelijk van Emoties en daarmee het emotionele brein. Het belang van dit hoofdstuk, is om te laten zien hoe de hersenen werken en wat ervoor kan zorgen dat er bewustzijn ontstaat over hoe ons brein werkt en wat we zelf bewust kunnen doen om onze controle over onszelf te vergroten, waardoor je een nog beter leven kan ontwikkelen. Want die stappen moeten we, als we dat willen zelf nemen. Zoals we de wereld zien, zo zijn we van binnen. Alles is een reflectie van het grote geheel.

Reflectie: zo van binnen, zo van buiten. 

Het derde deel:

Voor balans in ons leven is het van belang dat er een 3e deel bovenop het al bestaande brein gebouwd wordt. Dit derde deel wordt ook wel de rationele genoemd. De Neo-cortex.

2.2.4 De Neo cortex:

De Neo/cortex wordt in bepaalde contexten “het menselijk brein genoemd”. Het deel wat als laatste stuk van de evolutie tot het heden ontwikkeld is. Maar deze beschrijving is mijns inziens niet geheel waar. Het is namelijk zo dat elk zoogdier een Neo-cortex heeft, ook wel de hersenschors genoemd.

De Neo-cortex is er in vele vormen en maten. Elk zoogdier heeft een eigen design. Het is wat het zoogdier uniek maakt en zijn/haar kwaliteiten geeft, zodat het dier of mens het beste is aangepast aan zijn omgeving, voor zijn omgeving en overleving. De cortex van een muis ziet er weer heel anders uit dan die van een mens en die van een mens weer heel anders dan van een olifant. Dit allemaal in grote, in vorm en capaciteiten. De mens ziet zichzelf algemeen als het meest ultieme onderdeel van de wereld. Maar elk dier heeft zijn kwaliteiten. Uit onderzoek blijkt zelfs dat de Orka en Dolfijn in verhouding een groter en verder ontwikkelde Neo-cortex hebben dan de mens. Wat hun volgens onderzoek bijvoorbeeld de extra mogelijkheid tot echolocatie geeft en de mogelijkheid bied tot sterkere sociale banden met andere dolfijnen, met verschillende walvissoorten en andere dieren, waaronder mensen. Het heeft alleen niet de menselijke bouw, waardoor naar de intelligentie tot op zekere hoogte alleen te gissen is.

echolokation.png

Verschillende vormen van informatieverwerking:

De andere opbouw bij elk van deze dieren, geeft het dier en de mens een voorsprong op zijn of haar eigen manier en zorgt ervoor dat elk dier anders op dezelfde impulsen reageert. In essentie krijgt een hond, muis, of mens allemaal dezelfde informatie tot zich, alleen decodeert elk dier dit op een eigen manier. De ogen van een hond, mens of kat hebben elk een iets andere opbouw en verwerken daardoor binnenkomende informatie op een deels eigen wijze. Hierdoor ontstaat dan ook bij elk dier een andere reactie. Als er gezien de basisreactie bijvoorbeeld een kat in de buurt komt van de mens, dan zal hij/zij haar bijvoorbeeld willen aaien. Een hond zou de kat eerder weg willen jagen of grijpen. Een kat die een muis ziet zou op de muis willen jagen, de muis die een kat ziet, ziet gevaar en zou zo snel mogelijk willen vluchten.

Dit allemaal ondanks dat ze dezelfde informatie binnenkrijgen. Allemaal omdat het ene brein de informatie ontcijfert als gevaar en de ander het ontcijfert als een harige vriend. Allemaal gebaseerd op perceptie en aangeleerde gewoontes. Een mens kan dan ook bang zijn voor een muis. Dit is niet gebaseerd op “normaal overlevingsgedrag”, maar op een irreële aangeleerde gewoonte.

Kwaliteiten van de menselijke Neo-cortex.

man-117588_960_720De Neo-cortex in de menselijke vorm is wat ons als mens onderscheid van de rest. Het maakt ons uniek in ons zijn. Het geeft ons de mogelijkheid om te observeren, te onderzoeken, te overdenken, te kijken naar onszelf en het rationaliseren van de wereld waarin we leven. Het geeft en heeft ons de mogelijkheid gegeven om taal te ontwikkelen, te communiceren via een algoritme van grammatica en spelling, die weer de mogelijkheid geeft om informatie op veel grotere schaal door te spelen naar andere personen en zelfs hele gemeenschappen.

Het geeft ons inzicht, het laat ons de heelheid van alles om ons heen zien. Het neemt afstand van het overlevingspatroon en geeft de mogelijkheid tot filosoferen, te groeien in technologie en daarmee gebruik te maken van de grondstoffen die de natuur heeft en deze om te vormen tot de technologische staat waar we nu in verkeren.

Het is het spiegelen van onszelf in de externe wereld via identiteit, “geld-systemen”, spiritualiteit, religie, bedrijven, voertuigen, computers, bouwwerken en maatschappij. Maar ook de programma’s in onze Neo-cortex die ons complex laten zien, voelen, proeven, ruiken, horen en ervoor zorgen dat er via het limbische deel van ons brein, de amygdala en de hypothalamus, informatie wat voor een langere tijd van belang is, wordt opgeslagen in ons lange termijn geheugen, in de Neo-cortex. Met als gevolg dat we er later wederom gebruik van kunnen maken en geleerde kwaliteiten verder uit kunnen breiden. Leren op leren op leren. Tot een complex, rationeel en ontwikkeld mens. Muziek en taal spelen daarbij een belangrijke rol.

De neo cortex zorgt voor het afstand nemen van emoties, voor het overzien van onszelf en de acties die genomen zijn. Het geeft ruimte om bewust sturing te geven aan de wereld om ons heen. Iemand die sterk verblijft in het menselijke brein is bewust bezig, laat zich niet snel afleiden door groepsdrang, conformisme of de drang tot overleving, dan wel voortplanting. Er zijn andere prioriteiten. Fylosoferen over de wereld om hem of haar heen, het wie, wat, waar, waarom en hoe is een belangrijke speler om te begrijpen inplaats van direct te reageren. Afstand nemen en observeren is dan ook een prioriteit nummer 1. Want snappen is belangrijker dan zomaar ergens instappen.

Het is complexiteit creëren vanuit simpelheid, de waarheid boven relativiteit. Spiritualiteit en de drang tot zelfonderzoek. Wetenschap boven geloof.

Samenhang met de andere delen:

De Neo-cortex is een onderdeel die ons mens maakt, het onderscheid ons. Het maakt ons tot wat we zijn. Toch kunnen wij als mens niet zonder de andere hersendelen. Deze hersendelen zijn belang voor onze voorplanting, overleving en inleving van en in andere mensen (empathie). Het is dus van belang te doorzien dat de samenhang en nodige balans tussen de drie hersendelen zorgt voor een evenwichtig en sterk persoon. Elk heeft elkaar nodig. Het 1 kan niet zonder het ander.

Een goede balans is dus nodig. Dit is alleen te verkrijgen via kennis, open-minded zijn, onafhankelijkheid, verantwoordelijkheid, wil en actie. De 1 heeft geluk dat dit via de opvoeding is meegegeven, de meesten hebben minder geluk en zijn bewust/onbewust afgezonderd van hun daadwerkelijke zijn en een modelkind worden. Met als gevolg dat ze bewust/onbewust zoekende zijn.

Het is dan ook van belang om inzicht te krijgen, op jezelf en de wereld waarin je leeft. Want vanuit inzicht krijg je handvatten om makkelijker jezelf te ontwikkelen en te groeien in de onderdelen die nodig zijn, die je zelf wil en die ervoor zorgen dat je als persoon vrijer in de wereld staat.

“balance is the key to happiness”

 

 

 

http://www.onderwijsvanmorgen.nl/het-volwassen-brein-http://mybrainnotes.com/evolution-brain-maclean.html

Zie verdere bronnen, het kopje literatuur>het brein.