5.5 Fallacies

Argumenten en feiten zijn van belang om de waarheid boven water te krijgen. Toch komt het maar al te vaak voor dat onjuist feit geaccepteerd wordt inplaats van een juiste. Dit gebeurd omdat de mens vatbaar is voor basis misleidingstechnieken die de spreker bewust of onbewust gebruikt. Om logica van misleiding te schiften zal ik een aantal basisvormen van misleidende argumenten, ook wel falacies genaamd beschrijven, die in essentie niets zeggend zijn, maar tegelijkertijd maar al te vaak door een persoon of groep als waar of juist wordt aangenomen. Het is goed om te doorzien op welke manieren dit allemaal wordt toegepast. Dit weetje laat je makkelijker doorzien hoe mensen in een bepaalde richting gemanipuleerd worden via woorden, daden en spraak.

De verschillende vormen van fallacies, misleidingen of te wel schijnargumenten die op ons in het dagelijks leven worden toegepast en die ons in meer of mindere mate beïnvloeden:

Misleiding door op de man te spelen:

Deze misleiding heeft betrekking op een argument die niet tegen een argument wordt ingebracht, maar tegen de persoon die het argument gegeven heeft. Het is een aanval op de persoon en zegt dus niets over de inhoudt. Ieder die een aanval op een persoon uit, in plaats van op zijn of haar argument, maakt gebruik van deze misleiding. Het is nietszeggend en in essentie een teken van zwakte, omdat er geen beter argument in te brengen lijkt te zijn.

Voorbeeld:

Persoon A: Ik ben tegen de gaswinning in de provincie Groningen, omdat er door de gaswinning burgers in gevaar komen.

Persoon B: Persoon A  heeft zo’n raar kapsel die kan toch nooit serieus genomen worden. Ga eerst maar eens naar de kapper, voordat jeje mening uit.

Misleiding door meerderheid:

Misleiding door meerderheid is een argument, die zogenaamd kracht heeft wegens de overgrote meerderheid die het ermee eens of oneens is. Dat een grote meerderheid het ergens mee eens of oneens is, zegt op zich niets over het daadwerkelijke argument. Ook al zou 99% voor zijn, dan zegt dat niet automatisch dat het argument juist is. Dus nooit zomaar meegaan met de meerderheid, argumenten die op deze manier geuit worden moeten niet als volstrekte waarheid aangenomen worden.

Voorbeeld:

De meerderheid zegt dat de Eifeltoren van hout is gemaakt, dus zal deze wel van hout gemaakt zijn.

De meerderheid zegt dat donkere mensen minder mens zijn dan blanken. Dus zal dit wel waar zijn.

De meerderheid zegt dat Christendom de enige route is naar de hemel.

Misleiding door autoriteit:

Misleiding door autoriteit ontstaat wanneer een bepaalde vorm van autoriteit, religie, overheidsvertegenwoordiger, dokter, een argument naar voren brengt en deze zonder erbij na te denken over wordt genomen door een ander persoon. Dat autoriteit mogelijk een bepaalde voorsprong op kennis en ervaringsniveau heeft is duidelijk, maar het zegt niet automatisch dat hij/zij het altijd bij het juiste eind heeft. Het gevaar wat hier op de loer ligt is blinde gehoorzaamheid en geloof aan een vorm van autoriteit, met als gevolg dat je je eigen inzicht, vrije wil en intuitie aan de mening of argumentatie van een ander opgeeft.

Voorbeeld:

Het NOS nieuws verklaard dat Irak massavernietigingswapens heeft en een gevaar vormt voor Amerika en het westen.

Persoon A kijkt het nieuws en wordt angstig en boos om hetgeen er verteld wordt. Hij krijgt te horen dat Irak naast Afghanistan een gevaar is. Met de aanslag op het World Trade Center nog vers in het achterhoofd, geloofd hij zonder blikken of blozen de NOS en neemt hij de verhaallijn als waarheid over. Persoon A steunt de inval.

Achteraf blijkt dat de hele bewijsvoering een farce is geweest. Er zijn geen massavernietigingswapens gevonden. Wel zijn er tijdens het conflict miljoenen mensen omgekomen, mishandeld en zonder huis en structuur achter gelaten en heeft dit er jaren later mede voor gezorgd dat ISIS de ruimte kreeg om zich te ontwikkelen, om nog meer chaos te creëren in Irak en Syrië.

Misleiding door emotie:

Misleiding door emotie komt voor wanneer er in een bepaalde situatie een emotie wordt opgeroepen door een argument of berichtgeving en deze emotie sterker is dan je redeneringsvermogen en je je dus laat leiden door wat je voelt, in plaats van wat logisch of wel rationeel is.

Argumenten gericht op emotie kunnen je onbewust sturen in een door een ander gekozen richting sturen, zonder dat je voor jezelf de ruimte hebt om de waarheid achter het argument te zien. 

Voorbeeld:

A Is Moslim en zegt over het christelijke geloof dat het overeenkomstig is met het islamitische geloof en ze eigenlijk beiden gelijk zijn.

B is van jongs af aan vol Christen en een groot deel van zijn persoon is gebouwd op dat fundament. Hij ziet dan ook de argumenten van A als een aanval op het Christendom, omdat deze in zijn ogen het enige juiste is. Hij voelt hierbij heftige emoties opkomen om zijn geloof te beschermen en de “ongelovige” terecht te wijzen.

A wordt niet meer de ruimte gegund om zijn kijk op beide religies verder uit te leggen. Een rationele discussie blijkt niet meer mogelijk. B wil niet in gesprek met iemand die zijn religie, zijn identiteit samenbrengt met een ander. Er is maar 1 weg.

Misleiding door taal:

Misleiding door taal vindt plaats wanneer voor hetzelfde verhaal verschillende woorden en zinnen worden gebruikt en het gezegde daardoor een andere lading krijgt. Toch blijft de essentie hetzelfde. Deze misleiding kan onopzettelijk of opzettelijk ontstaan. Onopzettelijk is te verklaren naar aanleiding van een verkeerde zinsopbouw.

De opzettelijke is daarnaast erg interessant, omdat er vele voorbeelden beschikbaar zijn, die aantonen dat het zowel in het groot als het klein enorm effectief kan zijn voor de menselijke perceptie. In de politiek, media, reclame, wordt vaak opzettelijke misleiding op grond van taal  toegepast.

Voorbeelden:

Waar Hitler het vermoorden van Joden, etnische zuivering noemde, inplaats van massa vernietiging. Waarbij zuivering een “positievere” kijk zou geven op de vreselijke wandaden die ze tegen mensen hebben uitgevoerd. Of waar propaganda (wat gekleurde berichtgeving is), public relations wordt genoemd en waar verzetsstrijders in irak, door de Amerikaanse media als terroristen werden afgeschilderd omdat ze zogezegd tegen de oorlogsmachine van de vrijheid, Amerika en vrienden vochten.

Bij al deze voorbeelden wordt er opzettelijk gebruik gemaakt van andere woorden om hetgeen ze beschrijven anders weer te geven, maar blijft de essentie hetzelfde. Door taal op een bepaalde manier te gebruiken, lijken de misdadige acties van personen, groepen of instellingen gerechtvaardigd. Dit is niet zo. De kern blijft hetzelfde. Toch heeft deze vorm van misleiding via argumentatie veel invloed op mensen. Omdat iets vaak via deze vorm van misleiding een gevoel van rechtvaardiging schept. In de kracht van het moment.

Ondanks de mogelijk lijkende onschuldigdheid is misleiding via woorden een gevaarlijk onderdeel in de wereld van communicatie.

Misleiding door charisma:

Misleiding door charisma typeert zich door het beïnvloeden van anderen door het gebruik van sterke non- en verbale manieren van persoonlijke aantrekkingskracht die anderen kan verleiden om te geloven in zijn of haar woorden en gedrag. Charisma als leidraad is gebaseerd op misleiding, want het zegt namelijk niets over de waarheidsgetrouwe informatie die hij of zij bij zich draagt of uitdraagt. Het zegt alleen iets over de persoonlijke aantrekkingskracht en is sterk gericht op de onbewuste overlevingsvoorkeuren.  Geloof hechten in iemands zijn/haar argumenten op grond van charisma brengt een persoon niet meer in richting met waarheid, maar verbloemt deze.

Voorbeeld 1:

Persoon A is een heel overtuigend persoon, ziet er goed uit en weet zich op een perfecte manier te uiten. Hij zegt tegen persoon B dat Persoon C (een onbekende voor B) een vreselijk persoon is en het beste ontweken kan worden. B hoort A en is onder de indruk van zijn overkomen en neemt over wat A heeft gezegd. Vanaf heden ontwijkt persoon B, persoon C uit geloof dat hij vreselijk is.

Het Charismatische type zie je vaak terug in politiek, mode, media, bekendheden, reclame’s etc. Wat gezegd of beweerd wordt hoeft niet op waarheid te zijn gebaseerd, laat charisma je niet om de tuin leiden. Een argument kan waarheid in zich hebben maar heeft geen waarheid gebaseerd op interessante karaktertrekken. Dit is een illusie en een sterke manier van misleiding.

Misleiding door druk:

Misleiding door fysieke of psychologische agressie typeert zich door in te zetten op overtuiging via fysieke dreiging om zo iemand te overtuigen van zijn of haar gelijk.

Voorbeeld:

Bij druk kan gedacht worden aan bijvoorbeeld persoon A die tegen persoon B zegt dat een pion inplaats van oranje, blauw is. Waarbij hij aangeeft dat wanneer B dit niet accepteert A een toontje lager zal zingen. A accepteert uit angst de hypothese, en zegt dat de pion blauw is, inplaats van oranje. A is blij en B is bewust onwetend.

Misleiding door afleiden;

Misleiding door afleiden typeert zich door argumentatie te gebruiken wat anderen om de tuin leidt. Dit gebeurd vaak wanneer een persoon niet wil reageren op een vraag of tegenstrijdig argument en via deze misleiding een nieuw onderwerp aanboort, waardoor het gesprek bij een goede afleiding niet meer over de vraag gaat die hij of zij zo graag wou ontwijken.

Voorbeeld:

Persoon a claimt dat bijensterfte deels komt door het gebruik van vele pesticiden. Persoon B reageert daarop door niet in te gaan op het argument over pesticiden, maar iedereen te wijzen op het grote gevaar van parasieten en begint hier een hele uitleg over. Het publiek gaat mee in zijn gedachte en laat de eerdere vragen over pesticiden achterwege. Hij heeft de groep afgeleid van het onderwerp waar hij geen antwoord op wou geven. Hij heeft persoon A en het publiek af kunnen leiden naar een positie waarin B sterker staat en het hele idee van bijensterfte door pesticiden niet meer besproken wordt.

Misleiding door idolering:

Misleiding door idolering typeert zich door het idool, die een ander (de fan) moet beïnvloeden om een bepaald argument aan te nemen, of een product te kopen. Wat niet zegt dat het idool daadwerkelijk op de hoogte is van het product en hoe goed het precies voor iemand is. Een idool is een voorbeeld voor een groep mensen en alles wat hij zij doet wordt vaak als goed en interessant beschouwd. Dat is ook de reden dat bijvoorbeeld bekende sporters/acteurs/actrices heel veel geld ontvangen om reclames voor een bepaald product of doel te maken. De wil van een fan om hetzelfde te hebben of te gebruiken als een idool is groot. Misleiding door idolering is een sterke beinvloeder.

Voorbeeld:

A is fan van B. B verklaard in een reclame met een big smile dat een bepaalde aftershave het beste is en dat iedereen die zou moeten kopen. Hij/zij gebruikt deze namelijk altijd en kan er niet zonder. A ziet de reclame via de tv en denkt direct: “deze moet ik kopen, mij idool beveelt het aan”.

In een interview achteraf blijkt dat de sporter normaal gesproken niets gebruikt van het aftershave merk. B heeft iets gekocht gebaseerd op misleiding van zijn of haar idool. Het bracht hem of haar fictief dichter bij zijn idool. Zijn idool ontving een mooi bedrag voor de reclame, de fan voelde een connectie. Misleiding door idolering.

Aanvulling, misleiding door sex: 

Misleiding door aantrekking gebeurd door bijvoorbeeld gebruik te maken van sexy vrouwen of mannen om bijvoorbeeld een bepaald product te verkopen. Niet omdat het product goed is zoals het wordt aangeprezen. Maar omdat het product je in (on) bewuste gedachten dichter bij sex brengt met de aangeprezen persoon of iemand die erop lijkt. Als je het product koopt kun je iemand zoals hen krijgen. Misleiding door sexuele spanning of te wel onze voorplantingsdrang.

Misleiding door geloof:

Misleiding door geloof, typeert zich door het aannemen van argumenten puur en alleen omdat er een bepaald geloof op gebaseerd is, tegelijkertijd geen daadwerkelijke wetenschappelijke en vaststaande basis bestaat. Ook wel dogma genoemd. Geloof biedt dan ook geen daadwerkelijk vast fundament. Geloof geeft macht aan de personen die bovenaan de symbolische spreekstoel staan, of te wel als leider spreken met god.

Voorbeeld:

A verklaart dat de tsunami in Indonesie (2002) door god is uitgevoerd. B reageert daarop, door te vragen hoe hij dat weet en welk stuk bewijs hij voor die claim heeft. A reageert daar weer op door aan te geven dat hij hier geen wetenschappelijke verklaring voor nodig heeft, maar geloof in de wijsheid en het straffen van god genoeg is.

Persoon A zegt dat vrouwen besneden moeten worden omdat god wil dat alleen mannen plezier mogen beleven aan sex. Persoon B neemt de ideeën van Persoon A over en laat zijn dochters besnijden. De dochters worden op dezelfde manier opgevoed en nemen de waarden over van de ouders en laten hun dochters ook besnijden.

Misleiding door vervorming:

Misleiding door vervorming vindt plaats op het moment dat een claim of argument die door de 1 is gedaan, deels wordt aangepast door de ander, waarmee hij daarop zelf aanvalt.

Voorbeeld:

Persoon A claimt dat de aarde om de zon draait en niet andersom. Persoon B valt de claim aan door te stellen, dus jij denkt dat de aarde om Venus draait, zo’n bespottelijk argument heb ik nog nooit gehoord. Ga maar weer terug de leerboeken op zoek naar de waarheid achter deze volstrekte idioterie. Alsof de aarde om Venus draait, hiervoor zou je opgehangen moeten worden. Als laatsgenoemde het goed doet, zorgt hij ervoor dat persoon A in het verdom hoekje wordt gezet door het publiek.

Misleiding door onwetendheid:

Deze misleiding typeert zich door het niet accepteren van andere claims, puur en alleen omdat hij/zij een andere waarheid niet aankan, niet aan wil of niet wil overwegen. Dit is het tegenovergestelde van open-minded zijn. Directe afwijzing van iets wat aangeleverd wordt.

Voorbeeld:

A claimt dat 9/11 niet zo heeft plaatsgevonden als is verklaard door de Amerikaanse overheid. Daarnaast claimt A dat de personen die hier wel in geloven, nog nooit onderzoek gedaan hebben naar het officiële verhaal. B hoort dit aan en wuift het argument direct weg, zonder enig feitelijk argument ontwijkt hij de hele gedachte. Hij wil het niet aanhoren en kijkt persoon A met een afwijzende blik aan.

Misleiding door verdelen en heersen:

Misleiding door verdeel en heers typeert zich zoals besproken in de vorige paragraaf door twee groepen tegen elkaar op te zetten, zodat de derde partij buiten schot blijft. Op deze manier kan de persoon of groep in kwestie de 2 bezig houden en een eigen agenda doorvoeren.

Voorbeeld:

Groepen A, B en C leven goed met elkaar  samen. Toch wil groep C meer controle over beide groepen. Opeens vindt er een aanslag plaats in groep A. De aanslag wordt daarop opgeëist door een aantal individuen uit groep B. Groep A wordt daardoor bang voor groep B en er ontstaat oplopende angst, agressie, boosheid, verdriet en wraakgevoelens. Wat zorgt voor een gevoel van vergelding. Groep A begint daarop groep B als zondebok te zien. Er ontstaat steeds meer spanning tussen beide groepen omdat groep A en B langzamerhand aanvallen op elkaar plegen. Zonder dat ze het doorhebben heeft groep C de aanslag gepleegd en door een handlanger in groep B op laten eisen.  Groep C is hierin de misleider, die door middel van aangestuurde groepen binnen groep B, groep A bang maakt. Doordat zij met elkaar bezig zijn, kan C beiden tegen elkaar uitspelen en hen beiden verzwakken, terwijl zij beleid doorvoeren ter gunste van hun controle over beide groepen.

Een sterk middel wat al sinds de oudheid gebruikt wordt. Verdeel en heers. Vaak gespeeld door een kleine groep en van grote invloed op de grote groepen. Wat je ook vaak ziet is dat een gehele groep wordt vergald om de misleiding van een aantal personen binnen de groep. Dit is de manier waarop mensen in de schaduw blijven en de groep gebruiken voor een eigen agenda.

“Doorzie de kracht van een klein aantal, door de onderdanigheid en onwetendheid van een groot deel van de groep te zien.”

Einde paragraaf:

Dit zijn een aantal van de geldende misleidingen, die invloed op ieder mens in de wereld uitoefenen. Het doorzien van deze misleidingen, geeft een mens kans om wat dan ook in de wereld op daadwerkelijke waarde te schatten. Misleidingen zijn ervoor om mensen te beïnvloeden en een agenda van de machthebber in het groot of het klein uit te voeren. Met alle gevolgen van dien. Het doorzien van de misleidingen zorgt voor een vrijer persoon. Want je schift de bull-shit van de werkelijke waarde. Waarheid van onwaarheid. De fallacies brengen een nieuwe filter aan, eerst in enige mate. Hoe meer je de filter toepast en hoe meer je het doorziet, hoe sterker de filter wordt op welk gebied in je leven dan ook. Let voor de lol maar eens op bij tv programma’s, reclames, politieke uitspraken, argumenten van collega’s, vrienden etc wie gebruik maakt van de misleidingen zoals hierboven genoemd en wie daadwerkelijke argumenten en hoe daar weer op gereageerd wordt.

Zie de basis en doorzie daarmee de verschillende uitingen”.