5.7.4. De relatieve natuur van Cultuur

Cultuur:

Cultuur zijn de regels, de gewoontes en de overeenkomstige uitingen wat een groep en de individuen die daar deel van uit maken met elkaar verbindt. Het zijn waarden en rituelen die bepaald zijn door de groep over vaak generaties en generaties. Die gevierd, opgevolgd, nageleefd worden om zo de verbondenheid van een groep te versterken en in stand te houden. Cultuur blijft in een bepaald gebied of wordt verspreid naar andere gebieden doordat mensen verhuizen of emigreren. Culturele gewoontes en regels zijn belangrijk voor de groepsdynamiek en hun unieke eigen uiting wat hen onderscheidend maakt. Daarmee is cultuur een geweldige expressie en verrijking van de mens en de groep en ook voor mensen die buiten de groep leven en ermee in contact komen en openstaan voor de beleving en betekenis. Maar dit geld alleen zolang de cultuur niet als absolute macht gezien wordt en veranderd in een autoriteit, in absoluut geloof. Want vanuit dat opzicht wordt cultuur uitgeoefend en opgelegd aan de “onderdanen” en aan alles en iedereen die ermee in contact komt. Want op dat moment is er sprake van een culturele disbalans in de beleving en naleving van de desbetreffende cultuur. Cultuur wordt op dat moment een haast religieus onderdeel van de groep en het individuele leven. Een dogma. Uiteindelijk een mentale gevangenis die de personen in kwestie beperken in hun eigen belevingswereld als die daarbuiten. Want isolerende en absolute regels van de groep staan op dat moment in de perceptie van deze mensen boven de waarheid dat alles verbonden is met elkaar en een aparte expressie is uit dezelfde bron. In die staat is cultuur een beperkte staat van de mens, een fatalistische staat, met als gevolg vaak de afwijzing van andere culturen en andere waardes en gewoontes.

Cultuur is dan ook een relatief begrip, wat niet vaststaat in deze wereld en continue aan verandering onderhevig is. De fundering waar onze maatschappij op gebouwd is, is niet sterk of zwak. Dat heeft een reden. Cultuur is een uiting van de mens. Een relatieve expressie die op elk deel van de wereld net anders geuit wordt. De basis om het te uiten is hetzelfde. Die veranderd niet. Het is daarmee een menselijke expressie die aan de ene kant onderscheidt en aan de andere kant verbindt. Het heeft ons in vroegere tijden, op de momenten dat overleving nodig was doormiddel van groepsvorming versterkt. Het heeft ervoor gezorgd dat wij als mens een eenheid met andere mensen in de omgeving vormden. Deze eenheid zorgde voor veilig- en zekerheid, in een voor de mens vijandige wereld. Maatschappijen konden daardoor in een rap tempo uitgroeien tot steden waar 10 duizenden tot honderdduizenden mensen leefden en waar allen een taak hadden om de maatschappij in stand te houden en daarmee je eigen voorplantingssucces te garanderen. Maar voor aansluiting bij een maatschappij, diende bijna ieder mens iets in te leveren en dat was een deel van zichzelf. Zij dienden zich te houden aan de regels die door andere medemensen waren opgesteld, zowel geschreven als ongeschreven. De cultuur is dus afhankelijk van de omgeving en mensen die erin wonen/woonden en hun gewoontes tot overleving. Om die reden werden er ook rituelen bedacht die binding opleverden tussen mensen die in de cultuur woonachtig waren. Via inwijdingsrituelen, taal, regels, gewoontes, religie, dans, toneel, uiterlijke attributen. Ze kwamen en komen nog altijd voor in vele verschillende uitingen over de hele wereld. Een fantastisch schouwspel van expressie van de menselijke geest. 

Cultuur in de huidige tijd: 

Cultuur zorgt in de huidige tijd voor verbazing, voor inspiratie, voor individuele en spirituele groei en aan de andere kant voor afwijzing, afsluiting en beperkingen. In de huidige tijd waar de wereld zich in rap tempo verbindt, laat het ook de beperkingen zien. Cultuur is daarin een belangrijke speler. Want cultuur vormt in veel groepen een onderdeel van de individuele identiteit. Een vaste waarde van wie de mens is. Het vasthouden aan de cultuur is daarin een belangrijke factor. Doordat de aangeleerde identiteit voor een deel bestaat uit de gewoontes en regels vanuit cultuur, is een wijziging in culturele waarden vaak een probleem, daarnaast is de drang tot het opleggen van culturele waarden aan anderen ook altijd aanwezig in de vorm van strijd.

Dat brengt mede een nieuw component in beeld en dat is het beschermen en het verspreiden van overtuigingen, geloof en gewoonten op andere mensen. We leven in een wereld vol verschillende culturen en overtuigingen die allemaal net iets anders zijn dan de onze. Andere culturen die daarvan dichterbij staan en anderen die verder afstaan en in bepaalde gevallen als een mogelijk gevaar voor de cultuur en daarmee de identiteit wordt gezien. Bescherming van de eigen cultuur en het opleggen van de cultuur aan anderen is in dat geval gezien de geschiedenis een essentieel doel om de eigen cultuur te behouden en te verspreiden. Want als iedereen hetzelfde aanhangt is er geen spanning meer. Dat is de onbewuste gedachte. Geen spanning, geen stress. 

Als de cultuur zogezegd “aangevallen” wordt. Is dat een aanval op de personen binnen de groep en komt vaak de onbewuste vecht- en vluchtreactie zoals eerder beschreven in hoofdstuk 2 in werking. Dit heeft zowel lichamelijk als psychisch invloed op personen. Men komt in meer of mindere mate in een verdedigings- of aanvalshouding ten opzichte van iemand anders. 

Bescherming van jezelf of je externe identiteit kan op heel veel manieren, je kan jezelf beschermen door op aanvallen van buitenaf te reageren via psychisch of fysiek geweld of juist een preventieve aanval te plegen, om zo de “tegenstander” een stap voor te zijn en zo de “tegenstander” te onderwerpen en daarmee meer macht te verwerven en de cultuur te beschermen. Het laatste heet ook wel imperialisme. Het door geweld mensen/delen van de wereld te overheersen en hen te dwingen zich aan te passen naar jouw gewoontes en waarden. Dit kan zowel via daadwerkelijke lichamelijke overheersing of bijvoorbeeld door als zendeling mensen te beïnvloeden om mee te gaan in jouw gebruiken en geloven. 

In het verleden gebeurde dit in grote mate, heden ten dage gebeurd dit nog altijd in hoge mate. Kijk naar het patriotisme, het commercialisme wat ons dagelijks beïnvloed, het communisme, kapitalisme, socialisme, liberalisme, nazisme, christendom , democratische waarden, populistische waarden en op kleiner niveau via opvoeding. De  omgevingsinvloeden die bepalen wat jouw en mijn waardes en gewoontes zijn. Bij nalatigheid volgt de corrigerende tik, volgt straf, of bijvoorbeeld de afwijzing of ridiculisatie vanuit de groep als je andersdenkend bent of als laatste voorbeeld een klokkenluider bent. Er zijn vele voorbeelden die op grote of kleinere schaal waardes en gewoontes opleggen en daarmee percepties van het individu op zichzelf en de wereld om hem of haar heen beïnvloed. Waar zoals ik eerder beschreef dat cultuur geweldige expressies heeft en tegelijkertijd ook hele destructieve. Dit doorzien is een belangrijke stap richting eigen, unieke expressie en tegelijkertijd de connectie te vinden met alles om je heen. Waarin ieder zichzelf mag uiten op een eigen wijze en uit eerlijke en juiste waardes, waarin andersdenkenden niet zomaar worden uitgesloten, maar omarmt. Want er is meer wat de mens met elkaar verbindt dan dat er afscheidt.

Leven vanuit het kleine beperkte deel van apartheid en afscheiding, is leven in een kleine beperkte wereld waarin de mogelijkheden tot jouw en mijn individuele expressie beperkt is. Het is de wereld van angst die buitensluit en isoleert. Het is de wereld van liefde die omarmt en toelaat. In de huidige wereld van wereldse verbondenheid kan de mens elkaar op alle vlakken vinden, zolang men niet geleid wordt door autoritaire instellingen die het 1 omarmen en het ander afwijzen. Wij als mens hebben de macht in het geheel om elkaar te vinden en te verbinden, omdat de waardes en behoeftes die we hebben en aanhangen in vele gevallen overeenkomstig zijn, in plaats van afwijkend”. De culturele uitingen zijn deels anders, ziet er anders uit, klinkt anders, maar is in essentie dezelfde uiting op een iets andere wijze. 

Verder inzicht in cultuur

Zoals ik eerder aangaf diende cultuur in vroegere tijden voor overleving en groepsvorming, om ons zo te beschermen tegen een vijandige wereld en een betere overlevingsomgeving te creëren. Via cultuur raakten mensen met elkaar verbonden en werd een ongeschreven overeenkomst met elkaar getekend. Een ieder gaf een deel van zichzelf op voor het grotere goed. Het goed van betere voortplantingsmogelijkheden, zekerheid, veiligheid in een voor de mensen grotendeels onbekende wereld. Het was een samenwerkingsverband, waar men werd beschermd werd tegen gevaren van buitenaf. De banden die in de vroegere tijden zijn gelegd, zijn nu nog steeds zichtbaar. Autoriteiten en culturen die veel met elkaar gemeen hebben leggen sterke banden met elkaar aan of natuurlijk de afhankelijkheid van ieders macht en grondstoffen. Deze verbintenissen zie je niet alleen bij autoriteiten, maar ook bij mensen. Mensen die grotendeels dezelfde gewoontes/overtuigingen hebben trekken vaak met elkaar op. Er worden mondeling overeenkomsten met elkaar gesloten. Groepsvorming is daardoor een feit. Hoe sterker iemand verbonden is met een identiteit buiten zichzelf, hoe sterker die aan de behoefte toegeeft om mee te doen en zich over geeft aan cultuur.

Maar als je kijkt naar de zekerheid die cultuur biedt, dan valt in de loop der tijd op dat zij continue onderhevig zijn aan verandering en daarin niet vaststaand zijn. Het gevaar van cultuur zit hem in het volle geloof erin en afwijzing van de relativiteit van het begrip. Hoe sterker we geloven in onze cultuur als belangrijkste pilaar, hoe een sterkere desillusie we uiteindelijk tegenkomen. Het is het respect voor culturele uitingen op verschillende wijzes wat de waarheid is boven het absolute geloof in 1 van de mogelijkheden. 

In vroegere tijden konden we dat niet doorzien, dat was haast onmogelijk in een technologisch minder ontwikkelde wereld en de strijd die gevoerd werd over land, bezittingen en overuitgingen. Maar in de wereld van nu die ons verbind met haast 1 ieder in de wereld, zijn er mogelijkheden om ons los te koppelen van het geloof in een vaste cultuur, afgescheiden van anderen. Want cultuur is gebaseerd op een zekerheid in een onzekere wereld. Maar op dit moment zitten wij in een tijdperk waarin informatieuitwisseling met grote snelheden plaatsvind, waar mensen via een druk op een knop, via een kabel contact met elkaar kunnen onderhouden. Informatie met elkaar kunnen delen en contacten over de gehele wereld met elkaar plaats vinden. Culturen komen langzamerhand samen en ondanks dat we in bepaalde zaken andere gewoontes hebben, komt er bewustzijn dat we ondanks deze cultuur en gewoontes gelijk zijn. 1 zijn. De wetenschap ondersteund dit met de huidige kwantum fysica.

Cultuur is de expressie van een groep. Een unieke expressie die de wereld interessant maakt. Een geweldig schouwspel van verschillende rituelen, schouwspellen, taal, dans, geloof. Ondanks dat ze gescheiden lijken van elkaar, zijn ze meer verbonden dan verschillend. De expressie zijn de verschillende vormen van dezelfde kracht die wij in ons bezitten en die van ons geweldige mensen maakt. Zoals dezelfde basis die taal heeft, dezelfde basis die dans heeft, geloof heeft en rituelen hebben zo heeft elk mens dezelfde basis met elkaar. We kiezen voor zover we weten niet onze plek waar we opgevoed worden, de huidskleur die we krijgen, de rituelen die we leren, de groep waartoe we behoren. Dat wordt voor ons gedaan. Wat we wel kiezen is de manier waarop we zelf in de wereld staan en hoe we met de rituelen, de taal, de dans, onze identiteit omgaan en hoe we dat met anderen delen. Cultuur is een verrijking, maar cultuur is ook gevaarlijk in onwetende en onderdanige handen.